Sıhhat ve hüküm

Zayîf

الضعيف

Sahîh ve hasen hadisin şartlarından birini veya birkaçını taşımayan rivayet.

Tanım

Zayıf, “sahîh ve hasen hadisin şartlarından birini ya da birkaçını taşımayan rivayetler” için kullanılan hadis terimidir. Zayıflık iki ana kaynaktan doğar: senetteki kopukluk (mürsel, münkatı‘, mu‘dal, müdelles, muallel) ve râvideki kusur (yalanla itham edilme, çok hata yapma, adâlet ve zabt vasıflarındaki eksiklikler). İbnü’s-Salâh zayıf hadisi mevzû, maklûb, şâz, muallel, muztarib, mürsel, münkatı‘ ve mu‘dal kısımlarına ayırır.

Zayıf olmak, rivayetin “yalan” olduğu anlamına gelmez; nakil zincirinin veya râvinin, kabul için aranan ölçütleri karşılamadığı anlamına gelir. Bir rivayet başka kanallardan desteklenirse hasen li-gayrihî derecesine yükselebilir.

Zayıf hadisle amel meselesi klasik dönemin canlı tartışmalarındandır. Mâlik, Şâfiî, Ahmed b. Hanbel ve ilk dönem muhaddislerinin ahkâm dışı konularda — fezâil, terğîb-terhîb, ahlâk — zayıf hadisle amele cevaz verdiği nakledilir. İbn Hacer bu cevazı üç şartla sınırlar: hadis şiddetli zayıf olmayacak, İslâm’ın yerleşik esaslarına aykırı düşmeyecek ve Hz. Peygamber’e yanlış nispet endişesiyle ihtiyatlı davranılacaktır. Buna karşılık Şevkânî, İbn Hazm ve modern dönemde Elbânî gibi isimler bu esnekliğe karşı çıkmıştır.

AnaAraKitapRâviKonuOlayKabile