Şâz, “umumdan ayrılmak, tek başına kalmak” anlamındaki şezz/şüzûz kökünden gelir. Özellikle son dönem hadis âlimleri terimi “sika bir râvinin diğer sika râvilere veya kendisinden daha sika olan bir râviye aykırı olarak tek başına rivayet ettiği hadis” diye tanımlar. Terim ilk defa II. (VIII.) yüzyılda Şu‘be b. Haccâc ve Abdurrahman b. Mehdî tarafından kullanılmıştır.
Şâzzın karşıtı mahfûzdur: “rivayetleri birbirine zıt iki sika râviden daha güvenilir olanın rivayet ettiği hadis”. Mahfûz sahîh hadisin bir çeşididir; iki rivayetten tercih edilen mahfûz, terkedilen şâz olur. Tirmizî, daha güvenilir râvilere aykırı rivayetler için “gayr-i mahfûz” tabirini kullanmıştır.
Şâz muhalefeti daha çok metinde görülmekle birlikte senedden de kaynaklanabilir. Şâzzın tespiti muallel hadisinkinden daha zordur; çünkü hatayı başka bir yönden ifade etme veya değerlendirme imkânı yoktur.
Şâzzın tanımı tek değildir. İmam Şâfiî’ye göre şâz, güvenilir bir râvinin rivayet edip başkalarının rivayet etmediği hadis değil, güvenilir râvinin başkalarının rivayetine muhalif olarak rivayet ettiği hadistir — yani ölçüt teferrüd değil muhalefettir. Hâkim en-Nîsâbûrî’ye göre ise şâz, sika râvinin tek başına rivayet ettiği ve mütâbii bulunmayan hadistir; bu tanıma göre şâz zayıf bile sayılmaz. Ebû Ya‘lâ el-Halîlî, sika olsun zayıf olsun bir râvinin diğerlerinden ayrı kaldığı hadisi şâz sayar ve bu tanım münkeri de kapsar. İbn Hacer ise şâzzı “güvenilir bir râvinin, zabt ve diğer şartlar itibariyle kendisinden daha üstün bir râviye aykırı biçimde rivayet ettiği hadis” olarak tanımlar. Yerleşik kullanım muhalefet eksenli tanımdır; teferrüd eksenli tanımlar reddedilmiş değil, tercih edilmemiştir.
“Teşrik günleri yeme içme günleridir” hadisini (Müslim, Sıyâm 144) Mûsâ b. Uley babasından, o da Ukbe b. Âmir’den naklederken metne arefe gününü de eklemiştir (Tirmizî, Savm 59). Böylece Mûsâ b. Uley’in metni şâz, diğerlerininki mahfûz sayılmıştır.