Gizli kusur ve destek

Münker

المنكر

Zayıf bir râvinin güvenilir râvilere muhalefeti sebebiyle zayıf sayılan hadis.

Tanım

Nekr kökünden gelen münker, farklı dönemlerde farklı tanımlanmıştır; en yaygın kullanımı “zayıf râvinin güvenilir râviye muhalefeti sebebiyle zayıf olan hadis”tir. İbn Hacer’in benimsediği ve sonrakilerin kabul ettiği bu tarife göre münker, sahîh hadis çeşitlerinden ma‘rûfun mukabilidir. Terim, bir hadis çeşidi olarak ortaya çıkmadan önce râvi değerlendirmesinde münkerü’l-hadîs kalıbıyla kullanılıyordu.

Kaynaklar beş ayrı tanım sıralar: zayıf râvinin sika râvilere muhalif rivayeti (ilk defa İmam Müslim böyle tanımlamıştır), zayıf râvinin tek başına rivayet ettiği hadis (Tirmizî ve Zehebî’nin kullanımı), sika olsun olmasın bir râvinin tek başına rivayet ettiği ve desteklenmeyen hadis, şâz ile eş anlamlı sayılması (İbnü’s-Salâh, Nevevî, İbn Kesîr) ve mevzû. İbn Hacer ile sonraki âlimler birinci tanımı tercih etmiş, bu cumhurun görüşü olmuştur.

Şâz ile münker arasındaki fark kilit noktadır: iki terim “güvenilir râvilere muhalefet” yönünden benzeşir, ancak şâz hadiste muhalefet eden râvi sika, münker hadiste zayıftır. İbn Hacer, ikisini eşitleyen İbnü’s-Salâh’ı bu sebeple eleştirmiştir. Ayrıca kural olarak her mevzû rivayet münkerdir, ancak her münker mevzû değildir.

Münker hem hadisin hem râvinin vasfıdır; râvi tenkidinde “münkerü’l-hadîs”, “fî hadîsihî menâkîr” gibi lafızlarla geçer. Cerh lafzı olarak münkerü’l-hadîs, Irâkī’ye göre cerhin dördüncü, Zehebî ve Sehâvî’ye göre beşinci mertebesidir; böyle cerh edilen râvinin rivayetleri zayıf kabul edilir ve yalnızca i‘tibar için yazılır.

AnaAraKitapRâviKonuOlayKabile