Sıhhat ve hüküm

Garîb

الغريب

Senedinin herhangi bir tabakasında râvi sayısı bire düşen hadis.

Tanım

Garîb, “senedinin herhangi bir yerinde râvi sayısı bire düşen hadis” demektir ve ferd terimiyle yakından ilişkilidir. Teferrüd (tek kalma) kavramını her ikisi için ortak sayan bazı âlimler garîb ile ferdi eş anlamlı kabul eder; muhaddislerin çoğu ise kullanım sıklığı bakımından ikisini ayırır ve ferd terimini mutlak teferrüd için, garîb terimini belirli bir kayda bağlı nisbî teferrüd için kullanır.

Mutlak garîb (ferd-i mutlak), garâbetin senedin aslında — yani sahâbî râvi tabakasında — meydana geldiği hadistir; teferrüd kaynakta olduğu için bütün senede sirayet etmiş sayılır. Nisbî garîb (ferd-i nisbî) ise garâbetin senedin devamında, belirli bir kişiye nispetle ortaya çıkmasıdır.

Garîb olmak tek başına sıhhat hükmü vermez: garîb bir hadisin değeri, tek kalan râvinin güvenilirliğine bağlıdır ve garîb hadisler sahîh, hasen veya zayıf olabilir. Bununla birlikte teferrüd hata ihtimalini artırdığı için âlimler garîb hadislere temkinli yaklaşmış, gizli illetler taşıyabileceği gerekçesiyle garîb hadis toplamayı hoş karşılamamışlardır.

Bu terim, hadis metnindeki anlaşılması güç kelimeleri inceleyen garîbü’l-hadîs ilminden farklıdır; iki kavram karıştırılmamalıdır.

Ferd-i nisbî örneği

“İman yetmiş (veya altmış) küsur özellikten ibarettir” hadisini Ebû Hüreyre’den yalnız Ebû Sâlih es-Semmân, ondan da yalnız Abdullah b. Dînâr rivayet etmiştir.

AnaAraKitapRâviKonuOlayKabile