Muvatta · İmam MâlikZayîf (rivayeti zayıf)Muvatta' (İmam Mâlik), Köle Azadı ve Velâ (no. 1484)
وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، سُئِلَ عَنْ عَبْدٍ لَهُ، وَلَدٌ مِنِ امْرَأَةٍ حُرَّةٍ لِمَنْ وَلاَؤُهُمْ فَقَالَ سَعِيدٌ إِنْ مَاتَ أَبُوهُمْ وَهُوَ عَبْدٌ لَمْ يُعْتَقْ فَوَلاَؤُهُمْ لِمَوَالِي أُمِّهِمْ . قَالَ مَالِكٌ وَمَثَلُ ذَلِكَ وَلَدُ الْمُلاَعَنَةِ مِنَ الْمَوَالِي يُنْسَبُ إِلَى مَوَالِي أُمِّهِ فَيَكُونُونَ هُمْ مَوَالِيَهُ إِنْ مَاتَ وَرِثُوهُ وَإِنْ جَرَّ جَرِيرَةً عَقَلُوا عَنْهُ فَإِنِ اعْتَرَفَ بِهِ أَبُوهُ أُلْحِقَ بِهِ وَصَارَ وَلاَؤُهُ إِلَى مَوَالِي أَبِيهِ وَكَانَ مِيرَاثُهُ لَهُمْ وَعَقْلُهُ عَلَيْهِمْ وَيُجْلَدُ أَبُوهُ الْحَدَّ . قَالَ مَالِكٌ وَكَذَلِكَ الْمَرْأَةُ الْمُلاَعِنَةُ مِنَ الْعَرَبِ إِذَا اعْتَرَفَ زَوْجُهَا الَّذِي لاَعَنَهَا بِوَلَدِهَا صَارَ بِمِثْلِ هَذِهِ الْمَنْزِلَةِ إِلاَّ أَنَّ بَقِيَّةَ مِيرَاثِهِ بَعْدَ مِيرَاثِ أُمِّهِ وَإِخْوَتِهِ لأُمِّهِ لِعَامَّةِ الْمُسْلِمِينَ مَا لَمْ يُلْحَقْ بِأَبِيهِ وَإِنَّمَا وَرَّثَ وَلَدُ الْمُلاَعَنَةِ الْمُوَالاَةَ مَوَالِيَ أُمِّهِ قَبْلَ أَنْ يَعْتَرِفَ بِهِ أَبُوهُ لأَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لَهُ نَسَبٌ وَلاَ عَصَبَةٌ فَلَمَّا ثَبَتَ نَسَبُهُ صَارَ إِلَى عَصَبَتِهِ . قَالَ مَالِكٌ الأَمْرُ الْمُجْتَمَعُ عَلَيْهِ عِنْدَنَا فِي وَلَدِ الْعَبْدِ مِنِ امْرَأَةٍ حُرَّةٍ وَأَبُو الْعَبْدِ حُرٌّ أَنَّ الْجَدَّ أَبَا الْعَبْدِ يَجُرُّ وَلاَءَ وَلَدِ ابْنِهِ الأَحْرَارِ مِنِ امْرَأَةٍ حُرَّةٍ يَرِثُهُمْ مَا دَامَ أَبُوهُمْ عَبْدًا فَإِنْ عَتَقَ أَبُوهُمْ رَجَعَ الْوَلاَءُ إِلَى مَوَالِيهِ وَإِنْ مَاتَ وَهُوَ عَبْدٌ كَانَ الْمِيرَاثُ وَالْوَلاَءُ لِلْجَدِّ وَإِنِ الْعَبْدُ كَانَ لَهُ ابْنَانِ حُرَّانِ فَمَاتَ أَحَدُهُمَا وَأَبُوهُ عَبْدٌ جَرَّ الْجَدُّ أَبُو الأَبِ الْوَلاَءَ وَالْمِيرَاثَ . قَالَ مَالِكٌ فِي الأَمَةِ تُعْتَقُ وَهِيَ حَامِلٌ وَزَوْجُهَا مَمْلُوكٌ ثُمَّ يَعْتِقُ زَوْجُهَا قَبْلَ أَنْ تَضَعَ حَمْلَهَا أَوْ بَعْدَ مَا تَضَعُ إِنَّ وَلاَءَ مَا كَانَ فِي بَطْنِهَا لِلَّذِي أَعْتَقَ أُمَّهُ لأَنَّ ذَلِكَ الْوَلَدَ قَدْ كَانَ أَصَابَهُ الرِّقُّ قَبْلَ أَنْ تُعْتَقَ أُمُّهُ وَلَيْسَ هُوَ بِمَنْزِلَةِ الَّذِي تَحْمِلُ بِهِ أُمُّهُ بَعْدَ الْعَتَاقَةِ لأَنَّ الَّذِي تَحْمِلُ بِهِ أُمُّهُ بَعْدَ الْعَتَاقَةِ إِذَا أُعْتِقَ أَبُوهُ جَرَّ وَلاَءَهُ . قَالَ مَالِكٌ فِي الْعَبْدِ يَسْتَأْذِنُ سَيِّدَهُ أَنْ يُعْتِقَ عَبْدًا لَهُ فَيَأْذَنَ لَهُ سَيِّدُهُ إِنَّ وَلاَءَ الْعَبْدِ الْمُعْتَقِ
Türkçe Çeviri
Mâlik bana tahdîs etti. Ona ulaştığına göre Saîd b. Müseyyeb'e, hür bir kadından çocukları olan bir kölenin çocuklarının velâsının kime ait olduğu soruldu. Saîd şöyle dedi: Babaları azat edilmemiş bir köle olarak ölürse onların velâsı, annelerinin mevlâlarına aittir. Mâlik dedi ki: Mevâliden olup mülâane yoluyla ayrılmış kadının çocuğu da böyledir. Annesinin mevlâlarına nispet edilir ve onlar onun mevlâları olurlar. Ölürse ona mirasçı olurlar; diyet gerektiren bir suç işlerse diyetini öderler. Babası onu kabul ederse nesebi ona bağlanır, velâsı babasının mevlâlarına geçer, mirası onların olur ve diyeti onların üzerine düşer; babasına da had cezası uygulanır. Mâlik dedi ki: Araplardan olup mülâane yoluyla ayrılmış kadın da böyledir. Onunla mülâane yapan kocası çocuğunu kabul ederse çocuk aynı duruma geçer. Ancak babasına bağlanmadığı sürece, annesinin ve anne bir kardeşlerinin miras paylarından sonra mirasının kalanı bütün Müslümanlara aittir. Mülâane çocuğunun velâsına, babası onu kabul etmeden önce annesinin mevlâlarının sahip olması, onun nesebinin ve baba tarafından asabesinin bulunmaması sebebiyledir. Nesebi sabit olunca baba tarafından asabesine geçer. Mâlik dedi ki: Hür bir kadından doğan köle çocuğu hakkında, kölenin babasının hür olması hâlinde bizde üzerinde ittifak edilen hüküm şudur: Kölenin babası olan dede, oğlunun hür bir kadından doğmuş hür çocuklarının velâsını kendine çeker ve babaları köle kaldığı sürece onlara mirasçı olur. Babaları azat edilirse velâ onların mevlâlarına döner. Babaları köle olarak ölürse miras ve velâ dedeye ait olur. Kölenin iki hür oğlu bulunur ve babaları köleyken bunlardan biri ölürse baba tarafından dede velâsını ve mirasını kendine çeker. Mâlik, hamileyken azat edilen ve kocası köle olan bir câriye hakkında, kocası kadın doğum yapmadan önce veya doğum yaptıktan sonra azat edilirse şöyle dedi: Kadının karnındaki çocuğun velâsı, annesini azat eden kimseye aittir. Çünkü bu çocuk, annesi azat edilmeden önce köleliğin hükmüne girmiştir. Bu, annesinin azat edildikten sonra hamile kaldığı çocuk gibi değildir. Çünkü annesinin azat edildikten sonra hamile kaldığı çocuğun babası azat edilirse velâsını kendine çeker. Mâlik, kendisine ait bir köleyi azat etmek için efendisinden izin isteyen ve efendisi de ona izin veren köle hakkında şöyle dedi: Azat edilen kölenin velâsı
Bu çeviri otomatik üretildi; yayımlanmış bir neşirden alınmadı. Arapça asıl metin yanda duruyor.
Etiketler:Muâmelât
Künye
KaynakMuvatta' (İmam Mâlik)
Kitap · BâbKöle Azadı ve Velâ · Köle Azadı ve Velâ
Hadis No1484
Râvi sayısı—
İlk râvi—
Sıhhat Değerlendirmesi
Zayîf (rivayeti zayıf)Selîm el-Hilâlî: Maqtu Daif
Selîm el-Hilâlî değerlendirmesine göre zayıf kabul edilmiştir.
Araştırma
İsnadın coğrafi yolculuğu, varyant ağacı ve ortak halka bir arada.İsnad Silsilesi
Rivayetin Peygamber’e ulaşan râvi zinciri.
İsnad zinciri verisi bulunmuyor.
Diğer kaynaklardaki paralel rivayetler
Bu rivayetin veri tabanında eşleşen paraleli bulunmuyor.