Aşağıdaki izah hadisin parçası değildir; mütercimin ve şârihlerin notudur.
Bu- hadîsi Buhârî ile Tirmizî «Kitâbu'l-Cihâd»da, Nesâî ile İbn Mâce «Kitâbu's-Savm» da muhtelif râvilerder. tahric etmişlerdir. Nevevî (631 — 676) ile diğer bir takım ulemâ cehennemden uzaklaştırmayı " mesafe mânasına almamış, hadîsden murâd: Cehennemde yakmamak olduğunu söylemişlerdir. Mamafih hakikat mâ'nanın murâd olmasına bir mâni yoktur. Hadîsin buradaki rivâyeti, oruçlunun yalnız yüzünün Cehennemden uzaklaştırılmasını iktizâ ediyor, Bir çok rivâyetlerde ise bizzat oruçlunun Cehennemden uzaklaştırılacağı bilidrilmektedir. Şayet yüzden murâd zât ise mâna birdir. Fakat yüzden murad hakikati ise cehennem oruçlunun Cehennemden uzaklaştırılacağı bildirilmektedir. Şayet yüzden murâd daha ziyâde uzak kalacağı anlaşılır. Bunun sebebi oruçlunun susuzluk çekmesidir. Suyun yeri de ağızdır. Harîf: Güz mevsimi domek ise de araplar kinaye tarikiyle onu seneye itlâk ederler. Oruçlunun Cehennemden ne nıikdar uzaklaştırılacağı hususunda Ukbetü'bnü Amir, Amr b. Anbese, Abdullah b. Süfyan, Enes b. Mâlik, Ebu Umame, Ebû'd-Derdâ, Câbir, Utbetü'bnü Nezr, Selâmet ü'bnü Kayse, Ebû Hüreyre, Sehl b. Muâz ve Abdullah b. Ömer (radıyallahü anh) hazerâtından muhtelif hadîsler rivâyet olunmuştur. Mezkûr hadîslerin bâzılarında oruçlunun Cehennemden yüz sene, diğer bâzılarında beşyüz senelik yol mesafesinde uzaklaştırılacağı bildirilmiştir. Bu rivâyetlerin arasını bulmak için yetmiş sene rivâyeti tercih edilir. Çünkü yetmiş sene rivâyetinde B-uhâri ile Müslim ittifak etmişlerdir. Binaenaleyh en sahîh rivâyet odur. Şöyle de denilebilir: Allahü teâla Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) efendimize evvelâ cehennemden uzaklaştıracağı en kısa mesafeyi bildirmiş sonra tedricî surette daha uzun mesafeleri beyân buyurmuştur. Mesafenin uzun veya kısalığı oruç tutanların hallerine nisbetle de olajbilir.